-Februari – Sneeuwklokjes.

Het sneeuwklokje – klein, dapper en onweerstaanbaar

Het sneeuwklokje, of Galanthus nivalis, is misschien wel het meest bijzondere bloemetje dat er bestaat. Zelfs mensen die niets met planten hebben, herkennen dit kleine witte bloempje met zijn drie sierlijke schutbladeren meteen. Voor velen is het hét symbool van de lente — en van hoop. Vroeger zag je ze overal: op het boerenerf, langs slootkanten, in grote witte tapijten.

Veel mensen denken dat er maar één soort sneeuwklokje bestaat, maar in werkelijkheid zijn er zo’n 19 soorten en meer dan 500 cultivars. (En voor wie het wil weten: een cultivar is een door mensen geselecteerde variëteit die zijn eigenschappen behoudt bij vermeerdering.)

Geen oer-Hollands bloemetje

Hoewel wij het sneeuwklokje als typisch Nederlands zien, komt het oorspronkelijk uit Zuid- en Midden-Europa en de Balkan. In de middeleeuwen kwam het via handel en kloosterordes naar ons land, waar het vooral bij rijke kooplieden op stinzen en landgoederen terechtkwam. Daarom noemen we het sneeuwklokje ook wel een stinzenplant.

Het bolletje vermeerdert zich uitstekend — tenminste, als de omstandigheden kloppen. Precies daarom wordt het vaak gebruikt om boomspiegels op te vullen: de plek rond een boom waar andere planten te weinig voeding vinden. Het sneeuwklokje heeft daar geen last van, want alle energie zit al in het bolletje zelf. (Mits het loof de tijd heeft gekregen om rustig af te sterven en zo voeding terug te leveren aan de bol… voor volgend jaar.)

Dus knip nooit het loof af! Tegen de tijd dat de boom in blad komt, is het sneeuwklokje alweer verdwenen en heeft het zijn zaden verspreid — met dank aan de mieren.

Mieren als tuinmannen

Die verspreiding gebeurt onder andere via zogenaamde mierenbroodjes: kleine voedzame aanhangsels aan de zaden. Mieren slepen ze mee naar hun nest, verliezen onderweg wel eens wat, en zo duiken sneeuwklokjes op plekken op waar jij ze nooit hebt geplant. Leuk, toch?

Het is belangrijk dat sneeuwklokjes niet te dicht op elkaar blijven staan. Grote, dichte pollen kunnen gevoelig worden voor ziekten (“Snot”). Daarom is het verstandig om ze eens in zoveel jaar op te nemen, uit te dunnen en elders te planten — het liefst na de bloei, maar terwijl het blad nog groen is.

Wat is “snot” bij sneeuwklokjes?

Tijdens milde, natte winters kan er een wit, slijmerig goedje ontstaan: in de volksmond “snot” genoemd. Dit is een ernstige schimmelaantasting die bollen kan laten wegrotten, vooral als ze te dicht op elkaar staan. Tijdig opnemen en uitdunnen voorkomt veel ellende — en eerlijk is eerlijk: planten weggeven is een geweldige manier om nieuwe tuinvrienden te maken.

Wat kost een sneeuwklokje?

Ken je de uitspraak “wat de gek er voor geeft”? In 2015 werd de cultivar Galanthus ‘Golden Fleece’ verkocht voor maar liefst £1.390 — voor één bolletje. En dat record is inmiddels alweer verbroken.

Ik rook niet, ik drink niet, maar elk ander excuus is ook goed om mijn nieuwste aanwinst te verantwoorden — en iedereen heeft toch wel last van een verslaving, heb ik begrepen? Ik heb er dan ook niet echt veel LAST van, maar ik kan deze verleiding alleen moeilijk weerstaan. Er zitten wel héél mooie exemplaren tussen. Elk jaar neem ik me voor me te gedragen wanneer ik met vriendinnen naar sneeuwklokjesbeurzen ga — onze traditionele start van de lente.

En elk jaar gaat het weer mis. Ze zijn gewoon té mooi en het tijdstip van het jaar, het begin van de Lente, doet de rest.

Ik ben geen echte galantofiel (ja, dat woord bestaat echt).

Van tuinvriendinnen heb ik wel eens gehoord dat ze op tuinreis naar Engeland gingen (uiteraard om “Snowflakes” te kijken) en dan vertelden ze na afloop: “Weet je, ik ken die meneer of mevrouw eigenlijk niet van gezicht… ik herken alleen hun achterwerk.” 😉 Ik zie immers alleen maar hun achterkant — mensen gehurkt of gebukt of voorovergebogen over een sneeuwklokje.

In diezelfde kringen moet je ook niet raar staan te kijken als men ineens een tandartssspiegeltje uit een jaszak haalt — dat geeft immers een veel beter beeld van het binnenste van dit mooie bloemetje.

Tingelende naamlabels wijzen je de weg

Een tuinvriendin van mij heeft een prachtige voorjaarsbollentuin in Hengelo. Bij elk polletje bollen in haar tuin staat een metalen naamlabel met de “voor- en achternaam” van dat bloempje (en soms zelfs de aanwinstdatum) erop.

Handig voor haarzelf als — na een lange winter — de plantennamen misschien een beetje weggezakt zouden zijn, maar ook handig voor haar tuingasten die tijdens rondleidingen nu zelf kunnen kijken hoe de naam precies luidt.

Haar man maakte ze vroeger van oude Luxaflex-lamellen. De namen werden erop gezet met een lettertang, want potloodopschrift vervaagt snel en de “permanent stift” is vaak minder permanent dan je hoopt. Nu gebruikt hij letterstempels — een beste klus, maar het hoeft nu maar één keer te gebeuren.

Als je langs haar tuin loopt en het waait een beetje, hoor je het zachte getingel van al die labels en wijst het geluid jou de weg.

Tijdens een tuinbeurs in Beervelde vroeg Peter Bouwens (bekend van zijn plantenboeken) mij waarom ik eigenlijk geen setjes metalen naamlabels en metalen labelpinnen verkocht (omdat ik allemaal “plantenhulpen” van metaal bij me had in mijn “Tuinfeemobiel”). “Als je ze al ergens samen te koop vindt, dan was het label óf van leisteen (duur), óf van kunststof — en dat breekt onder invloed van UV-straling, en dan ligt dat plastic overal in je tuin,” zo zei hij. En hij had gelijk… en zo kwamen het #plantenlabel en de #labelpin in mijn assortiment terecht.

Wat wil je nog meer weten over sneeuwklokjes?

Sneeuwklokjes zijn giftig: bol, blad en bloem bevatten stoffen die schadelijk zijn bij inname!

Mooie boeken

Sneeuwklokjes — Over bloemen, galantofielen en andere zaken, van Hanneke van Dijk en Gert Jan van der Kolk
Bijgoed — Sneeuwklokjes op Texel, Nieteke Roeper
Galanthomania — vertaald door Hanneke van Dijk

Zelf sneeuwklokjes kijken?

Geniet van jouw tuin en van alles wat ze je biedt.
Giny de Tuinfee